Bel Fıtığı

 Belimizde 5 adet omur kemiği vardır. Bu kemikler arasında da disk adı verilen kıkırdaklar bulunur. Disk, özel bir bağ dokusu organıdır ve omurganın dayanıklılığına, hareketliliğine ve zorlamalara karşı dirençli olmasına, omurgaya uygulanan şok şeklindeki darbelerin emilmesine ve kuvvetin çevre dokulara dengeli bir şekilde dağılmasına hizmet eder. 
Bel fıtığı, beldeki omur kemikleri arasında bulunan ve adeta bir amortisör gibi görev yapan bu disklerin fıtıklaşması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Disklerin iç kısmında nükleus pulpozus denen jöle kıvamında yumuşak bir bölüm, bunun dışında anulus fibrozus adı verilen daha sert bir fibröz tabaka, omur kemiklerine bakan yüzlerde ise her iki tarafta son-plak olarak adlandırılan kıkırdak yapılar vardır. Dıştaki tabakanın anatomik bütünlüğünün bozularak içerideki yumuşak kısmın dışarıya doğru taşmasına fıtıklaşma denir. Fıtıklaşan yani dışarıya doğru taşan disk, omurilik kanalı (spinal kanal) içinden veya kendisinin arka-yan tarafından geçmekte olan sinirleri sıkıştırır ve hastalık böylelikle kendisini belli eder .
Ayrıca fıtıklaşmış diskten ortama salınan bazı kimyasal maddeler de sinir köklerini etkileyerek ağrıya neden olurlar. 

 

Omur kemiklerine yandan bakışta normal disk ve omurilik kanalının içine fıtıklaşmış disk görülmektedir.

 

Manyetik rezonans fotoğrafında gelişmiş bir bel fıtığı ok ile gösterilmektedir.

 


Bel fıtığı gelişirken şekil A’da görüldüğü gibi anulus fibrozus dış liflerinin 
bir kısmı henüz yırtılmamış ve disk materyalinin tamamı diskin içerisinde ise 
buna kapsamı içerisinde (contained) disk denir. Ancak şekil B’deki gibi
anulus fibrozus liflerinin tamamı bütünlüğünü yitirmiş ve disk içindeki 
materyal anulusun dışına taşmış ise buna da kapsamı dışarıya çıkmış
(uncontained) disk adı verilir.

 


Bel fıtığının gelişimi ve değişik tipleri izlenmektedir. Nadiren 

rastladığımız dura içine fıtıklaşma disk materyalinin dura denen kalın zarı 

delerek omurilik kanalının içine girmesiyle oluşur. Fıtıklaşan diskin posterior

longitudinal ligament, peridural membran ve sinir köküyle olan ilişkisinin
şekline göre fıtıklaşma; subligamentöz, ekstraligamentöz, submembranöz,

transmembranöz veya intraradiküler olarak adlandırılır. Ayrıca ekstrüzyon

veya sekestrasyon tarzında fıtıklaşmalarda disk materyali kafa veya kuyruk

sokumu yönünde yer değiştirebilir. Bu durumda kranial / kaudal uzanımlı 

ekstürüde bel fıtığından, kranial / kaudal yönde göç etmiş sekestre 
bel fıtığından veya göç etmemiş sekestre bel fıtığından söz edilebilir.